Standaardlijst van de Nederlandse Flora

In samenwerking met Naturalis beheert FLORON de Standaardlijst Nederlandse Flora, een werklijst met alle in Nederland aangetroffen soorten in de Nationale Databank Flora en Fauna. In de Standaardlijst worden door FLORON de standaardlijstnummers toegekend die gebruikt worden op de streeplijsten en in databanken.

Standaardlijst

De Standaardlijst is een een soortenlijst om mee te werken. FLORON stelt de Standaardlijst van de Nederlandse Flora daarom vrij beschikbaar in de NDFF Verspreidingsatlas en kan daar worden gedownload als Excel-bestand. De lijst wordt continu bijgewerkt. De lijst is voorzien van de actuele Rode Lijst-categorieën en een indicatie voor uitsteekgevoelige soorten. FLORON deelt de Standaardlijst met het Nederlands Soortenregister van Naturalis. Getracht wordt om het Soortenregister en de standaardlijst gelijk te houden.

Soortconcepten

De standaardlijstnummers staan voor een soortconcept. Dat wil zeggen dat wanneer een wetenschappelijke naam van een plant wijzigt, het nummer gelijk blijft. Deze werkwijze wordt al sinds de jaren '80 gevolgd. Sinds die tijd zijn ook enkele soorten gesplitst of samengevoegd.

Splitsen: Bij het splitsen van taxa worden in het algemeen twee nieuwe standaardlijstnummers gemaakt (voor taxon a en taxon b) en wordt de beschrijving van de oorspronkelijk soort aangepast in een combinatietaxon "taxon a / b". In gevallen waarbij taxon a of taxon b een zeer klein deel van de populatie betreft, wordt meestal gekozen voor het toevoegen van één nieuw standaardlijstnummer, namelijk voor het kleinste deel.

Samenvoegen: Bij het samenvoegen van taxa wordt -indien nodig- een nieuw nummer gemaakt met de actuele soortnaam. Meestal is dit niet nodig, omdat het om infraspecifieke taxa gaat, die niet meer gebruikt worden.


Beoordeling en kwaliteit

De meeste nieuwe soorten worden in het veld ontdekt door floristen. Soms worden soorten in het buitenland nieuw beschreven, en kunnen we aan de hand van herbariumcollecties controleren of de soort ook in Nederland voorkomt of voorgekomen heeft.

Nieuwe plantensoorten worden niet zomaar geaccepteerd. De controlemomenten zijn: determinatie door een specialist (Naturalis en/of soortgroepspecialist), de registratie in de Nationale Databank Flora en Fauna en het valideren van waarnemingen. FLORON stimuleert vinders van nieuwe soorten om hun vondst te publiceren in het tijdschrift Gorteria. Hiernaast staat vermeld hoe je een nieuwe soort kunt melden.


SystemATische indeling en naamgeving

De Standaardlijst volgt zoveel mogelijk de geldige naam volgens The Plant List. The Plant List is voor de meeste plantenfamilies gebaseerd op de nieuwste inzichten. Toch kan hier soms van worden afgeweken. 

Zo werken we voor de indeling in families, ordes en hogere taxa we met de nieuwere indeling van APG IV. Dit heeft weinig consequenties. De orde die bekend staat als de ANITA-groep heet in APG IV Nympheales. Verder blijven we de namen Asteraceae (i.p.v. Compositae) en Fabaceae (i.,p.v. Leguminosae) gebruiken.

Voor de genera volgen we de indeling uit de laatste editie van Heukels' Flora. Dit betekent dat nieuwe soorten soms toegevoegd worden aan geslacht dat is Heukels' flora staat, terwijl het volgens de laatste inzichten eigenlijk in een ander geslacht geplaatst zou moeten worden. Dat doen we om te voorkomen dat bestaande soorten op de Standaardlijst ook van naam zouden moeten wijzigen. Voorbeeld: in 2007 werd Gamochaeta purpurea als nieuwe soort gemeld. De soort is door FLORON opgenomen op de standaardlijst als Gnaphalium purpureumom te voorkomen dat soorten uit de huidige editie van Heukels' flora van naam zouden veranderen: om consequent te blijven zou een andere soort uit dat geslacht - Gnaphalium luteoalbum - verplaatst moeten worden naar het genus Laphangium. Die naamswijzigingen worden na het verschijnen van de volgende editie van Heukels' Flora in één keer doorgevoerd.


Nieuwe soorten zijn vooral verwilderingen

Niet alle soorten op de standaardlijst behoren tot de inheemse flora. De laatste jaren zijn honderden nieuwe soorten toegevoegd aan de standaardlijst, waarvan op voorhand al duidelijk is dat het om verwilderde tuinplanten gaat. Een klein deel van de nieuwe soorten zijn echte wilde vondsten. Een mooi voorbeeld daarvan is de Purperrode orchis (Dactylorhiza purpurella) die op Schiermonnikoog werd ontdekt.

Nederlandse namen

Nieuwe Nederlandse namen voor wilde planten worden niet zomaar gekozen. Een comité van Nederlandse en Vlaamse taxonomen beoordeelt de voorstellen. Zelf een voorstel voor een nieuwe naam doen, mag natuurlijk. Zeker als je de nieuwe soort zelf gevonden hebt.

Vaak hebben planten al een Nederlandse naam. Dat is bijvoorbeeld het geval bij soorten die al geruime tijd in België voorkwamen, en bij cultuurgewassen.

Commissie Nederlandse Plantennamen

Leni Duistermaat, Naturalis, sectie Botanie
Ivan Hoste, Nationale Plantentuin, Meise (B)
Baudewijn Odé, FLORON
Fabienne Van RossumNationale Plantentuin, Meise (B)
Filip Verloove, Nationale Plantentuin, Meise (B)

Oproep Herbariummateriaal

Van een flink aantal soorten, voornamelijk verwilderde tuinplanten, is nog geen materiaal aanwezig in het herbarium van Naturalis. We hebben een lijst gemaakt van planten waarvan we nog herbariummateriaal nodig hebben, zodat we voor de toekomst kunnen bewijzen dat deze soorten in het wild voorkomen.

Een nieuwe soort melden

Heb je een soort gevonden die nog niet in de NDFF Verspreidingsatlas staat? Volg dan de onderstaande stappen. Samen zorgen we ervoor dat de kwaliteit van de standaardlijst hoog blijft.

Controleer of de naam die je bij het determineren hebt gevonden correct is
  1. Zoek in The Plant List en in de NDFF Verspreidingsatlas op of de soort misschien onder een synoniem bekend is.
  2. In buitenlandse flora's zijn sommige soorten als aangemerkt als microsoorten binnen een soortcomplex, die vaak in Nederland niet erkend worden. Ze worden dan bij een andere soort gevoegd. In het verleden zijn zulke microsoorten soms een tijdje gangbaar geweest. In de NDFF Verspreidingsatlas zijn deze te herkennen aan de namen in kleine letters. Deze soortnamen staan nu vaak niet meer in Heukels' flora, of worden daar ook in kleine letters vermeld.
Is de soort echt nieuw?
  1. Maak een foto en verzamel herbariummateriaal en vermeld zoveel mogelijk details over de groeiplaats. Daarbij help je andere floristen op weg om ook naar de soort te zoeken.
  2. Stuur het materiaal ter controle naar Naturalis, waar het beoordeeld wordt door specialisten Wout Holverda en Leni Duistermaat.
Is de determinatie bevestigd door een specialist?
  1. Meld de soort bij het NDFF-serviceteam (serviceteamndff@natuurloket.nl). FLORON gaat de soort dan in de NDFF invoeren.
  2. Nu de naam geregistreerd is, kun je de waarneming invoeren.
  3. Gaat het om een vondst van een soort die tot dusverre niet uit Nederland bekend was, dan adviseren we om een artikel voor het tijdschrift Gorteria te schrijven, zodat je vondst vereeuwigd wordt.

Contactpersonen FLORON

Beheer taxonomie NDFF en standaardlijst FLORON
Laurens Sparrius (sparrius@floron.nl)

Specialist verspreiding en status
Baudewijn Odé (ode@floron.nl)