In het augustus en september 2009 zijn op een aantal plaatsen in midden-Nederland Japanse duizendknopen (Fallopia japonica) gezien die afstierven.
De verschijnselen:
- Na maaien loopt de plant niet of nauwelijks uit, er ontstaan nauwelijks jonge scheuten. (1-5% van normaal)
- Bij drogend weer verdrogen sommige takken en sterven af, andere takken blijven wel groen. Sommige takken verdrogen deels. Gezond en dood staat door elkaar heen.
- Vooral takken in de schaduw verdrogen.
- De (half) verdroogde takken hebben vele kleine (<1 mm) wortelaanzetjes aan de stengelbasis. Er worden wel slapende ogen gevormd, de stengelbasis is niet rot.
- De (half) verdroogde takken zijn makkelijk uit de grond te trekken. Ook de kroon van de wortel komt eenvoudig mee, de wortel breekt een stukje onder de grond af.
- Een deel van de “groene” planten maakt een slappe, fletse indruk, niet het frisgroene vitale normale beeld.
Dezelfde plek in juli 2008 en augustus 2009. De planten staan nog geen 2 meter boven het grondwater, Fallopia kan 3 meter diep wortelen.
Het was geen kwestie van watergebrek, gif of mechanische schade. Er zijn monsters van de wortelstokken genomen. Daaruit zijn twee schimmels geïsoleerd waarmee dit jaar in het lab (Universiteit Wageningen) besmettingsproeven worden gedaan. Van een van beide schimmels is bekend dat hij vaatproblemen in (economisch erg belangrijke) (suiker)bieten kan veroorzaken. Op een van de aangedane locaties wordt daarom in overleg met de beheerder een veiligheidsproefje met suikerbieten en boekweit gedaan.
Op een van de locaties bleek Falopia bohemica aangetast, over F. sachalinensis is nog niets bekend. In het voorjaar 2010 zijn de planten op de aangetaste locaties schijnbaar normaal uitgelopen. De reactie na de jaarlijkse maaibeurt wordt nauwkeurig gevolgd. Gezonde stekken blijken met het pathogeen te kunnen worden besmet.
Foto’s van eind augustus 2009. Begin juli is de voorgrond gemaaid, er is twee maanden later nauwelijks hergroei. Planten in de schaduw sterven als eerste af.
Voor het pathogeen als bestrijder in binnen- en buitenland (In Engeland, altijd regenachtig, verspreidt hij zich veel sneller dan hier) ingezet kan worden is het vooral nodig om te weten of het voldoende veilig is voor de overige vegetatie en voor landbouwgewassen.
Kennis over de veiligheid kan de snelheid waarmee het pathogeen bruikbaar wordt flink bespoedigen. Informatie over het al-of niet ziek zijn van andere planten in de buurt (landbouwgewassen, streeplijst) is daarbij van groot belang. Als er een locatie is waar veiligheidsproeven (uitzaaien van agrarisch belangrijke gewassen op enkele vierkante meters) zouden kunnen worden gedaan verzoeken wij u dat door te geven.
Wortelaanzetjes op de stengelbasis, het slapende oog liep uit na uitplanten van deze wortelstok. Een half jaar na uitlopen was die ene stengel nog in leven maar had de wortelstok nog steeds geen nieuwe uitlopers geproduceerd.
Wij verzoeken iedereen om aantastingen in Fallopia te melden. Met bijgaand formulier kunt u uw waarnemingen via de mail doorgeven.
Ten overvloede:
Sommige middelen zijn (veel) erger dan de kwaal. (In Engeland is Rododendron een plaag op heidevelden, maar Phytophtora ramorum wordt er níet gebruikt als bestrijder.)
We weten zelfs nog niet of het pathogeen inheems is. Als u een zieke Fallopia treft is het onverstandig om nu al te proberen gezonde vegetaties ermee te besmetten, we hebben geen benul wat we dan rondsjouwen. Wacht daarmee tot duidelijk is of effectiviteit en veiligheid voor niet-doelwitplanten in een goede verhouding staan.
De beste bijdrage aan het snel beschikbaar komen van een pathogeen als bestrijdingsmethode is het doorgeven van zieke Fallopia’s en melden wat er wel en niet gezond is van de planten in de omgeving ervan.
R. Glas, Bakerlaan 5, 3454 WB De Meern
Corné Kempenaar, Plant research International, Droevendaalsesteeg 1, 6708PB Wageningen
fallopia2010@hotmail.com
Na besmetting sterft een jonge scheut af, de andere scheuten groeien nog door.